Nghiên cứu cơ sở khoa học và đề xuất giải pháp tiêu úng, thoát lũ sông Phan - Cà Lồ - 12

Digg Facebook Google LinkedIn Pinterest Reddit Tumblr Twitter
1

Nội dung:


+ Các hộ tiêu nước đặc biệt: Khu công nghiệp, đô thị, khu chuyên canh nuôi trồng thuỷ sản được phân thành những tiểu vùng tiêu riêng và độc lập. Do yêu cầu tiêu nước cho các đối tượng này cao và khác so với hộ tiêu nước truyền thống. Khi giải quyết tiêu nước cho các khu công nghiệp và đô thị thường có các biện pháp kỹ thuật xử lý nước thải, ngăn ngừa sự lây lan ô nhiễm nguồn nước;

+ Các hộ tiêu nước khác như ruộng lúa, hoa màu, cây công nghiệp, ao hồ,... là những hộ tiêu nước “truyền thống”, nếu không bị giới hạn bởi các ràng buộc khác thì có thể nằm trong cùng một tiểu vùng tiêu.

3.2.2.Phân vùng tiêu lưu vực sông Phan – Cà Lồ

a) Phân chia các vùng tiêu

Lưu vực sông Phan - Cà Lồ có tổng diện tích 1229 km2, địa hình gồm: vùng núi, đồi, vùng trũng có điều kiện tự nhiên khác nhau. Phân vùng tiêu thoát nước của lưu vực nghiên cứu dựa vào những cơ sở sau:

Về địa hình: Phía Bắc, Tây Bắc, Đông Bắc là vùng núi, đồi, cao độ từ +15,0 m trở lên; phía Nam và Đông Nam là vùng đồng bằng, tạo nên hướng tiêu thoát nước là hướng Nam hoặc Đông Nam.

- Về thuỷ văn: Hai sông tiêu thoát nước là sông Phan và sông Cà Lồ nằm giữa lưu vực có hướng chảy từ Bắc – Nam chuyển sang Tây - Đông. Bởi vậy, cửa tiêu thoát nước sẽ là phía Nam là tiêu ra sông Hồng, phía Đông Nam là tiêu ra sông Cà Lồ và sông Cầu.

- Về công trình thuỷ lợi: Kênh tiêu Bến Tre, cống điều tiết Thụy Yên trên sông Phan, hồ Đầm Vạc và các công trình sẽ chuyển nước vùng Bắc lưu vực sông Phan, vùng Bắc Bình Xuyên, Mê Linh tiêu thoát vào sông Cà Lồ, các vùng Nam sông Phan tiêu thoát ra sông Hồng.

- Về kinh tế xã hội: Trong lưu vực tồn tại và phát triển vùng trọng điểm lúa Nam sông Phan, vùng trọng điểm công nghiệp Bắc Bình Xuyên, thành phố Vĩnh Yên là trung tâm kinh tế chính trị của Vĩnh Phúc với mục tiêu tiêu thoát nước là chống ngập cho đô thị, công nghiệp và chống úng cho nông nghiệp.

Dựa trên các nguyên tắc phân vùng tiêu, đồng thời quy kết hợp với hoạch thủy lợi tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2010 -2020 [41], trong đó chia lưu vực sông Phan – Cà Lồ thuộc tỉnh Vĩnh Phúc thành 4 vùng tiêu. Lưu vực trong luận án được phân thành 5 vùng tiêu thoát nước (Hình 3.3):


* Vùng I: Ranh giới phía Tây là đê tả sông Phó Đáy, phía Nam là đê tả sông Hồng, phía Đông là kênh Bến Tre đến Đầm Vạc; diện tích 236,3 km2; lòng dẫn thoát nước là sông Phan từ cống điều tiết Thụy Yên đến sau Đầm Vạc.

* Vùng II: Ranh giới phía Tây là đê tả sông Phó Đáy, kênh Bến Tre, phía Đông là đường phân lưu vực sông Cầu Tôn, phía Nam là phân lưu sông Cà Lồ tính đến ngã 3 sông Cầu Tôn - sông Tranh diện tích 111,2 km2; lòng dẫn thoát nước là kênh Bến Tre qua Đầm Vạc vào sông Phan.

* Vùng III: Là lưu vực các sông nhánh sườn Tam Đảo của sông Cà Lồ gồm lưu vực sông Cầu Tôn - sông Tranh, sông Ba Hanh và sông Đồng Đò; diện tích 307,4 km2; lòng dẫn là các sông nhánh đổ vào sông Cà Lồ.

* Vùng IV: Ranh giới phía Bắc là vùng II và III, phía Tây là vùng I, phía Nam là đê tả sông Hồng, phía Tây Nam giới hạn bởi đê tả sông Cà Lồ Cụt tính đến Cầu Xuân Phương, diện tích 77,6 km2; lòng dẫn thoát nước: sông Cà Lồ, sông Cà Lồ Cụt.

* Vùng tiêu V: Ranh giới phía Tây giới hạn bởi vùng tiêu III, IV, phía Bắc giới hạn bởi đường phân lưu tự nhiên với các nhánh sông Cầu, phía Nam là hệ thống kênh tiêu thuộc sông Ngũ Huyện Khuê (huyện Đông Anh, huyện Gia Lâm) và cửa sông Cà Lồ; tổng diện tích vùng tiêu là 496 km2; lòng dẫn dòng chính sông Cà Lồ.

Nghiên cứu cơ sở khoa học và đề xuất giải pháp tiêu úng, thoát lũ sông Phan - 3633 1

Hình 3.3 Bản đồ ranh giới các vùng tiêu lưu vực sông Phan – Cà Lồ


b) Chỉ tiêu kinh tế - xã hội của các vùng tiêu

Chỉ tiêu phát triển kinh tế tỉnh Vĩnh Phúc và Thành phố Hà Nội đến những năm 2015~2020 là sự tăng trưởng kinh tế công nghiệp, với việc xây dựng hàng loạt các khu công nghiệp và các công trình kỹ thuật hạ tầng nhất là giao thông. Những sự thay đổi về phát triển kinh tế sẽ làm thay đổi đáng kể việc quản lý khai thác các loại tài nguyên thiên nhiên, nhất là tài nguyên đất và nước. Công tác phòng chống thiên tai, trong đó có chống lũ, ngập úng cần được đầu tư.

1) Quy hoạch các khu công nghiệp

Hiện nay lưu vực sông Phan - Cà Lồ có 4 khu công nghiệp với tổng diện tích sử dụng 986 ha. Đó là các khu công nghiệp Khai Quang 262 ha, Bình Xuyên 271 ha, Bá Thiện 327 ha, Chấn Hưng 126 ha. Đến năm 2015 sẽ có thêm 11 khu công nghiệp với tổng diện tích sử dụng 5.339 ha, và đến năm 2020 sẽ có thêm 7 khu công nghiệp với tổng diện tích sử dụng 2.826 ha. Như vậy, đến năm 2020 trên lưu vực sông Phan - Cà Lồ tỉnh Vĩnh Phúc sẽ có 22 khu công nghiệp với tổng diện tích chiếm đất 9.151 ha. Về vị trí, các khu công nghiệp phân bố quanh thành phố Vĩnh Yên với bán kính 10~30 km và hầu như tập trung ven sông Phan - Cà Lồ. Thống kê về vị trí và quy mô các khu công nghiệp trong lưu vực sông được thể hiện trong Hình 3.4.

Nghiên cứu cơ sở khoa học và đề xuất giải pháp tiêu úng, thoát lũ sông Phan - 3633 2

Hình 3.4 Bản đồ các khu công nghiệp trên lưu vực sông Phan- Cà Lồ


Bảng 3.1 Vị trí và quy mô các khu công nghiệp trong vùng dự án đến 2020 phân theo các vùng tiêu

TT

Tên khu công nghiệp

Sông

Diện tích (ha)

Vùng tiêu

1

Kim Long

Phan

250

2

2

Tam Dương

Phan

277

2

3

Duy Phiên

Phan

200

2

4

Khai Quang

Phan

262

1

5

Yên Bình

Phan

500

1

6

Hợp Thịnh

Phan

146

1

7

Chấn Hưng

Phan

126

1

8

Tân Tiến - Yên Lập

Phan

116

1

9

Đại Đồng

Phan

200

1

10

Bình Dương

Phan

400

1

11

Hội Hợp

Phan

300

1

12

Trung Nguyên

Phan

250

1

13

Đồng Cương

Phan

160

1

14

Vĩnh Tường

Phan

1.500

1

15

Bá Thiện

Cà Lồ

327

3

16

Sơn Lôi

Cà Lồ

416

3

17

Phúc Yên

Cà Lồ

200

3

18

Bá Thiện II

Cà Lồ

350

3

19

Bình Xuyên I

Cà Lồ

271

3

20

Bình Xuyên II

Cà Lồ

700

3

21

Nam Bình Xuyên

Cà Lồ cụt

1.000

4

22

Yên Lạc

Cà Lồ cụt

1.200

4


Tổng


9.151


Có thể bạn quan tâm!

Xem toàn bộ: Nghiên cứu cơ sở khoa học và đề xuất giải pháp tiêu úng, thoát lũ sông Phan - Cà Lồ (25 trang)


(Nguồn: Dự án Quy hoạch chi tiết thủy lợi tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2010 -2020 và

định hướng 2030)

2) Quy hoạch giao thông

Theo tài liệu về quy hoạch các khu công nghiệp trong tỉnh Vĩnh Phúc đến 2020, các hệ thống đường giao thông mới sẽ được xây dựng cùng với việc nâng cấp hệ thống đường đã có. Trong lưu vực sông Phan - Cà Lồ, các khu tiêu sẽ bị chia cắt nhiều, tuy vậy việc tiêu thoát nước vẫn được duy trì theo quy luật tập trung nước chung của hệ thống. Các tuyến đường sẽ được xây dựng bao gồm:

- Đường Xuyên Á (Nội Bài- Lào Cai) qua các huyện Bình Xuyên -Tam Đảo, Tam Dương cắt qua các sông Đồng Đò, Ba Hanh, Cầu Tôn, kênh Bến Tre, sông Phan, sông Phó Đáy trong vùng dự án tuyến đường dài trên 50 km, mặt đường rộng 96,0 m, cao trình đường đạt ≥ +11,0 m.

- Đường quốc lộ 2, các đường tỉnh lộ, được mở rộng nâng cấp; đường vành đai


302,303... quanh thành phố Vĩnh Yên. Quy mô các đường giao thông đều rất lớn so với hiện trạng mặt đường rộng 30 ~ 50 m, cao trình mặt đường lớn hơn +9,50 m.

c) Chỉ tiêu thiết kế tiêu - thoát nước

Theo Quy chuẩn quốc gia công trình thuỷ lợi – các quy định chủ yếu về thiết kế QCVN 04 – 05: 2012/BNNPTNT, trong đó: Cấp thiết kế cấp I với diện tích tự nhiên khu tiêu >50.000 ha; tần suất tiêu thiết kế P = 10 %; mưa tiêu thiết kế là 10 %

Luận án tính cho thời đoạn mưa T = 3 ngày (trạm Tam Đảo, Vĩnh Yên); dạng mưa có đỉnh giữa trận, cùng gặp gỡ lũ trong đồng 10 % và lũ ngoài sông 10 %.

+ Dựa vào chuỗi số liệu mưa quan trắc 35 năm (1970- 2005) tại hai trạm Tam Đảo và Vĩnh Yên, cho thấy lượng mưa ba ngày lớn nhất thiết kế với 10% tại trạm Vĩnh Yên là 380 mm gần xấp xỉ với X1978 = 371,6 mm; Quá trình mưa tính toán theo thời đoạn t = 1 giờ với dạng mưa giờ điển hình của trận mưa từ ngày 07 đến ngày 09 tháng X năm 1978 (Hình 3.5, Hình 3.6).

- Các biên mực nước thiết kế: Mực nước sông Cầu tại trạm Phúc Lộc Phương.

Hmax10% = +9,06 m, quá trình mực nước điển hình ngày 07 đến ngày 09/X/1978.


Nghiên cứu cơ sở khoa học và đề xuất giải pháp tiêu úng, thoát lũ sông Phan - 3633 3 Nghiên cứu cơ sở khoa học và đề xuất giải pháp tiêu úng, thoát lũ sông Phan - 3633 4

Hình 3.5 Đường quá trình mưa 3 ngày max trạm Vĩnh Yên (7-9/X/1978)

3.3. Các phương án tiêu thoát nước

Hình 3.6 Đường quá trình mưa 3 ngày max trạm Tam Đảo (7-9/X/1978)

Đặt bài toán: Tiêu úng, thoát lũ lưu vực sông Phan - Cà Lồ khi gặp trận lũ năm 1978 ứng với tần suất thiết kế 10% với các chỉ tiêu và yêu cầu cụ thể như sau:

Tổng lượng mưa: Mưa 3 ngày tiêu 5 ngày.

Chỉ tiêu tiêu thoát: Luận án đưa ra mục tiêu tổng lượng tiêu thoát được cần phải


đạt tới 80 % so với tổng lượng cần tiêu thoát đã xác định, phù hợp với tình hình thực tế. Tổng lượng cần tiêu thoát còn lại (20 %) sẽ được tiêu thoát dựa trên: 1) Khả năng tự điều tiết của lưu vực; 2) Điều chỉnh lại quy hoạch cơ sở hạ tầng và chuyển đổi cơ cấu kinh tế ngành trên lưu vực mà không phương hại, gây ảnh hưởng lớn hoặc ở mức có thể chịu được úng ngập tạm thời.

Cơ sở lựa chọn phương án tiêu thoát được nghiên cứu dựa trên tình hình phát triển kinh tế xã hội của lưu vực, yêu cầu đặt ra trong việc khắc phục và giảm thiểu nguy cơ tác hại lũ lụt trên lưu vực.

Căn cứ đặc điểm các vùng tiêu, thực trạng hệ thống tiêu thoát nước thuộc hệ thống sông Phan – Cà Lồ, định hướng phát triển kinh tế - xã hội trên lưu vực, để tìm giải pháp tiêu thoát hợp lý cho lưu vực.

Luận án nghiên cứu đề xuất các phương án tiêu thoát nước lưu vực sông Phan

– Cà Lồ theo quan điểm tiếp cận phân tích hệ thống kết hợp phương pháp dò tìm, với mỗi phương án đưa ra đều được tổng hợp phân tích kết quả tính toán mức độ đã tiêu thoát trên toàn lưu vực và so sánh với tổng lượng cần tiêu thoát (Hình 3.7) ứng với trận lũ mưa 3 ngày lớn nhất, tần suất 10% theo mô hình mưa đại biểu X/1978, tần suất mực nước ngoài sông 10% tiêu ra sông Cầu tại trạm Phúc Lộc Phương.

Quá trình nghiên cứu đề xuất các phương án tiêu thoát lưu vực sông Phan - Cà Lồ có xét tới nội dung các quy hoạch chuyên ngành liên quan đến nguồn nước đã và đang triển khai trên lưu vực có thể kể đến như: Quy hoạch thuỷ lợi Vĩnh Phúc 2006; Quy hoạch thuỷ lợi Hà Nội 2013. Từ đó lựa chọn phương án tiêu thoát hiệu quả nhất cho lưu vực. Luận án đề xuất 5 phương án (Bảng 3.2). Hiệu quả tiêu thoát của các phương án được đánh giá thông qua so sánh với phương án hiện trạng, đồng thời làm cơ sở để tính toán các phương án tiếp theo.

Bảng 3.2 Các phương án tính toán


TT

Tên KB

Điều kiện tính toán

1

Phương án hiện trạng

(PAHT)

Hiện trạng công trình trong trận lũ 1978

2

Phương án 1 (PA1)

Cắt dòng sông Cà Lồ đoạn hạ lưu

3

Phương án 2 (PA2)

PA1+ Cải tạo lòng dẫn một số đoạn sông vùng trung lưu

4

Phương án 3 (PA3)

PA2+ Bơm tiêu tại Nguyệt Đức (sông Cà Lồ cụt)

5

Phương án 4 (PA4)

PA3+ Bơm tiêu tại Ngũ Kiên



Phương án hiện trạng



Diệ n

Đánh giá hiệu quả của giải pháp tiêu thoát

Phương án 4



n tích gập

Các chỉ tiêu đánh giá

Thời gian ngập

Lượng ngập

Phương án 1

Phương án 2

Phương án 3

Hình 3.7 Sơ đồ các phương án tính toán tiêu thoát

1) Phương án hiện trạng

Nội dung: Đánh giá khả năng tiêu thoát nước toàn bộ hệ thống tiêu thoát nước và mức độ ngập úng trên sông Phan - Cà Lồ trong điều kiện hiện trạng ứng với tần suất mưa thiết kế P = 10 %.

Điều kiện tính toán: Hướng tiêu tự nhiên ra sông Cầu; diện tích tiêu ra sông Cầu là 97,011 km2 với tần suất mưa trên lưu vực là P = 10 % và mực nước lũ trên Cầu tại Phúc Lộc Phương là P = 10 %.

2) Phương án 1: Cắt dòng Cà Lồ

Nội dung: Đánh giá khả năng tiêu thoát nước toàn bộ hệ thống tiêu thoát nước trong điều kiện cắt dòng và đồng thời đánh giá tác động của chúng đến khả năng giảm mực nước trên sông Phan – Cà Lồ.

Điều kiện tính toán: Có hướng tiêu tự nhiên ra sông Cầu, cắt dòng sông Cà Lồ tại vùng dòng chảy uốn khúc mạnh ở khu vực hạ lưu; diện tích tiêu ra sông Cầu là 97,011 km2 và tần suất mưa trên lưu vực P = 10 %, mực nước lũ trên sông Cầu P = 10 %.

3) Phương án 2: Trên cơ sở phương án 1, tiến hành cải tạo, nạo vét lòng dẫn

Nội dung: Đánh giá khả năng tiêu thoát nước và mức độ ngập úng toàn bộ hệ thống tiêu thoát nước sau khi nạo vét lòng dẫn một số đoạn trên sông Phan – Cà Lồ.

Điều kiện tính toán: Dựa trên điều kiện tính toán phương án 1 cải tạo, nạo vét một số đoạn lòng dẫn bị thu hẹp, tăng cường khả năng thoát lũ tự nhiên.


4) Phương án 3: Tăng cường tiêu động lực ra sông Hồng

Nội dung: Đánh giá khả năng tiêu thoát nước và tác động toàn bộ hệ thống tiêu thoát nước trong điều kiện cắt dòng, nạo vét lòng dẫn, tăng dung tích trữ của các hồ chứa tự nhiên kết hợp với bơm tiêu động lực ra sông Hồng.

Điều kiện tính toán: Dựa trên điều kiện tính toán phương án 2, bổ sung trạm bơm tiêu ra sông Hồng để giảm áp lực tiêu cho dòng chính sông Cà Lồ; tổng diện tích tiêu ra sông Cầu là 507,37 km2.

5) Phương án 4: Tăng cường tiêu động lực ra sông Hồng tại hai cửa tiêu tại Nguyệt Đức và Ngũ Kiên.

Nội dung: Đánh giá khả năng tiêu thoát nước và tác động toàn bộ hệ thống tiêu thoát nước đến ngập úng trong điều kiện cắt dòng, nạo vét lòng dẫn, tăng dung tích trữ của các hồ chứa tự nhiên kết hợp với bơm tiêu ra sông Hồng tại hai vị trí.

Điều kiện tính toán: Dựa trên điều kiện tính toán phương án 3 tăng cường trạm bơm tiêu động lực ra sông Hồng tại hai cửa tiêu để giảm áp lực tiêu cho dòng chính sông Cà Lồ; tổng diện tích tiêu ra sông Cầu là 507,37 km2.

3.4. Tính toán thuỷ lực tiêu thoát nước

3.4.1. Phương án hiện trạng (PAHT)

Trong điều kiện hiện trạng trận lũ X/1978, với quy mô, kích thước các công trình và địa hình được xem xét tại thời điểm năm 2008. Sơ đồ tính toán thuỷ văn, thuỷ lực đã được trình bày trong chương 2. Biên trên của mô hình thuỷ lực tại các vị trí: Cống An Hạ trên dòng chính sông Phan, trên sông Cầu Tôn tại cầu Gốc Gạo, trên sông Tranh tại cầu Lắm Pó, trên sông Ba Hanh tại cầu trên tỉnh lộ 310.

Kết quả tính toán mực nước, lưu lượng lớn nhất trên hệ thống Phan - Cà Lồ từ An Hạ tới cửa ra được thể hiện trong Bảng 3.3, quá trình mực nước tại các mặt cắt đại diện cho các chính thể hiện trong Hình 3.8.

Bảng 3.3 Kết quả tính toán thuỷ lực trên hệ thống sông Phan – Cà Lồ, PAHT


TT

Tên mặt cắt

Sông

Vị trí mặt cắt

Phương án hiện trạng

Vị trí

H (m)

Q (m3/s)

1

SP02

Phan

1350

12,28

2,87

Cống điều tiết

Thụy Yên

2

SP13

Phan

24246

11,59

57,75

Lũng Hoà

3

SP21

Phan

38981

10,78

49,77

Vũ Di

4

SP29

Phan

53715

10,00

102,32

Lạc Ý

5

SP35

Phan

64525

9,66

101,21

Sáu Vó

Bài viết tương tự

Gửi tin nhắn

Bài viết tương tự

Bài viết mới

Home | Contact | About | Terms | Privacy policy
© 2022 Tailieuthamkhao.com | all rights reserved